کاشت درخت پسته به چه صورت انجام می‌شود؟

پسته که بیشتر در نواحی گرمسیری کاشته می‌شود، محصول سودآوری است. از این رو، باغداران به کاشت درخت پسته توجه خاصی داشته و دارند. با وجود این، پس از کاشت نهال پسته، رسیدن به مرحله باردهی چند سالی زمان می‌برد. پس روشن است روش کاشت درست و اصولی، کوددهی، مبارزه با آفت‌ها و بیماری‌های درخت و نیز سمپاشی صحیح، نقش پررنگی در کیفیت و برداشت محصول بازی می‌کنند. در این مطلب می‌کوشیم تا با روش کاشت درخت پسته بیش از پیش آشنا شده و تمامی نکات لازم برای کاشت نهال درخت را بررسی کنیم. پس تا پایان این مقاله همراه ما باشید.

بهترین بذر پسته برای کاشت درخت پسته

باغداران معمولاً از بذرهای بنه، آتلانتیکا و بادامی زرندی استفاده می‌کنند. با وجود این، بذر شما باید سالم باشد، یعنی هیچ بیماری و آفتی نداشته و از محصولات همان سال باشد. همچنین خاک منطقه را نیز باید در نظر گرفت. بیایید این مطلب را بیشتر بررسی کنیم:

• بذر بنه

این بذر در برابر خشکی بیشتر از سایر بذرها از خود پایداری نشان می‌دهد. همچنین در مواجهه با آفت نماتد پسته مقاوم‌تر است. با این وجود این بذر معایبی نیز دارد. رشد آهسته در سال‌های اول کاشت درخت پسته، و حساسیت به گموز و ورتیسیلیوم، سبب شده چندان مورد توجه باغداران قرار نگیرد.

• بذر بادامی زرندی

این بذر ظاهر کشیده‌ای دارد و به بادام می‌ماند. اندازه آن ریز و مکان اصلی پیدایش آن زرند کرمان است. از ویژگی‌های جذاب این بذر مقاومت بالا در برابر شوری خاک و کم‌آبی و نیز پایداری بالا در مواجهه با قارچ فیتوفترایی است. بنابراین این بذر یکی از بهترین گزینه‌های شما برای کاشت درخت پسته و نیز از بهترین پایه‌های پیوندی کشور به‌شمار می‌رود.

• بذر آتلانتیکا

بذری نخودی شکل و کوچک‌تر از پسته معمولی است. برداشت آن پایان شهریور است. برای کاشتن آن باید حتماً پوسته نرم بذر را جدا کنید، زیرا با جدایی پوسته قارچ و آفت‌های احتمالی که به پوسته نفوذ کرده‌اند، نابود می‌شوند. این بذر در مقایسه با بادامی زرندی از مقاومت کمتری برخوردار است.

بهترین خاک برای کاشت نهال پسته

اگر خاک بیش از اندازه سنگین یا کاملاً رسی باشد، قدرت نگهداری آب آن بالا خواهد بود، ولی زهکشی پایینی خواهد داشت. اما اگر بیشتر بافت خاک باغ شما از شن تشکیل شده باشد، زهکشی آن بالا بوده ولی نگهداری آب آن کم خواهد بود. بهترین خاک برای رشد کامل نهال پسته، خاک متوسط یا شنی ـ لومی است که با کود پوسیده دامی درهم‌آمیخته باشد. تهیه این نوع خاک (متوسط) برای گلدان ساده است و تنها کافی است تا مقداری خاک رس را با مخلوط ماسه بادی و کود پوسیده دامی به آن بیفزاییم. برای باغچه نیز می‌توانیم از همین ترکیب خاک استفاده کنیم و بذر خود را درونش بکاریم.

ناگفته نماند pH مناسب خاک درخت پسته باید خنثی باشد. افزون بر این، برای ریشه‌زدن و حرکت راحت‌تر و بهتر ریشه درخت پسته در خاک، خاک باید نفوذپذیری خوبی داشته باشد. نتیجه اینکه خاک متوسط یا مخلوط شن و رس برای کاشت نهال پسته بهترین نوع خاک است.

 

انواع روش های کاشت درخت پسته

دو روش اصلی برای کشت درخت پسته در ایران مرسوم است:

1. کشت بذر پسته در زمین اصلی
2. تهیه نهال پسته و کاشت آن در زمین اصلی

در روش دوم می‌توان نهال را در خاک یا گلدان کاشت و منتظر باردهی آن ماند. ناگفته پیداست هرکدام از این دو روش مزیت‌ها و کاستی‌های خود را دارند و شما باید در باغ خود، با توجه به نیاز و نیز مدت زمان مورد نظر یکی از این دو روش را برگزینید.

بهترین روش کاشت درخت پسته

اگر کاشت درخت پسته به درستی انجام شود، می‌توان انتظار محصول خوبی داشت. هرچند کاشت این درخت روندی زمان‌بر و پرکار است. برای اینکه درختمان را به بهترین شکل ممکن بکاریم، باید در آغاز محل مناسبی را برای کاشت آن انتخاب کنیم. خاک مناسب و آبیاری کافی و نیز آماده‌سازی خاک با مواد آلی و کودهای طبیعی از دیگر راه‌های تقویت خاک هستند. نهال‌ها را باید با فاصله پنج تا هفت متری جدا از هم کشته و با آبیاری منظم و مراقبت دقیق فرصت رشد و رویش خوبی به گیاه بدهیم تا نهایتاً هنگام باردهی عملکرد بهتری داشته باشد.

بهترین زمان کاشت درخت پسته

زمان کاشت درخت پسته بسیار مهم است، زیرا بخشی از کارکرد مطلوب درخت پسته به زمان کاشتش وابسته است. روشن است درختی که کاشتی بهینه‌تر داشته، سالم و نیرومندتر است و در هنگام باردهی، میوه آن کیفیت و کمیت بیشتری خواهد داشت. همچنین زمان مناسب کاشت درخت پسته، تضمینی است برای به حداکثر رساندن رشد درخت و برداشت بهتر محصول. عوامل گوناگونی مانند نوع نهال، میزان رشد ریشه، رشد نهال، روش آبیاری، دمای هوا در روز کاشت، و آب و هوای ناحیه بر زمان کاشت درخت پسته اثرگذارند.

به باور برخی از کارشناسان پاییز بهترین فصل کاشت درخت پسته است. زیرا هوای خنک پاییزی به رشد بهتر نهال کمک می‌کند. همچنین، نهال خوابیده است و با جابه‌جایی و انتقال به زمینی دیگر شوک وارد نخواهد شد. شایان گفت است از آنجا که نهال به آبیاری نیز نیازمند است، باران پاییزی می‌تواند رشد آن را بهبود دهد. هر چند ناگفته نماند به دلیل اینکه فصل بعد پاییز، زمستان سرد است، باید از نهال به‌خوبی مراقبت کرد.

زمان خوب دیگر برای کاشت درخت پسته، اواخر اسفند یا اواسط بهار است. به باور بسیاری این زمان بهترین زمان کاشت درخت پسته است. زیرا به نهال کمک می‌کند تا پیش از آغاز فصل گرم، زمان کافی برای استقرار داشته باشد. رشد ریشه با گرم شدن آرام هوای بهار، از دیگر مزیت‌های کاشت در این زمان است. بنابراین با توجه به آنچه گفتیم می‌توانیم چنین نتیجه بگیریم که بهترین بازه کاشت درخت پسته در دو زمان متفاوت اواخر اسفند تا اواسط بهار و از میانه شهریور تا میانه مهر ماه است که دما تعادل مناسبی دارد و نهال زمان مناسب برای سازگاری خواهد داشت.

خطرات کاشت درخت پسته در زمان نامناسب

اگر نهال پسته در زمان نامناسبی کاشته شود چه خواهد شد؟ صریح باید پاسخ دهیم. خطرات مختلفی نهال را تهدید خواهند کرد و حتی ممکن است پیامدهای آن رشد سست درخت و شکست در باردهی مطلوب باشد. در این بخش این موضوع را بیشتر بررسی خواهیم کرد.

• استرس گرمایی

پژمردگی و سوختن برگ‌ها از پیامدهای گرمای بیش از اندازه است که استرس گرمایی آن می‌تواند بالقوه موجب مرگ گیاه شود.

• تنش خشکی

دیر کاشتن نهال درخت پسته در تابستان می‌تواند تنش و آفتاب سوختگی را برای گیاه به همراه آورد.

• سرمازدگی

کاشت زودهنگام نهال‌ها، پیش از پایان آخرین یخبندان، می‌تواند باعث سرمازدگی درختان به‌ویژه در مراحل ابتدایی رشد شود. این نوع آسیب معمولاً به‌صورت پژمردگی، کند شدن یا توقف رشد بروز می‌کند و در موارد شدیدتر، سرمازدگی ممکن است به خشک شدن یا مرگ کامل نهال منجر شود.

• استقرار ضعیف ریشه

استقرار ضعیف ریشه یکی دیگر از پیامدهای کاشت دیرهنگام درخت پسته است. با رشد ضعیف و سست ریشه‌ها، گیاه برای جذب آب و مواد مغذی که در خاک هستند، با مشکل مواجه می‌شود. بنابراین بر کیفیت و کمیت محصول آن اثر خواهد گذاشت.

• کاهش باردهی

روشن است کاشت بی‌موقع و دیر موجب ضعف درخت می‌شود. درخت دانه‌های بی‌کیفیت تولید می‌کند و طبیعتاً باردهی آن کاهش چشمگیری می‌یابد.

• آفات و بیماری‌ها

کاشتن نامناسب و بی‌موقع می‌تواند به هجوم آفت‌ها و ابتلا به بیماری‌های رایج فصل در نهال‌های جوان بینجامد.

• هدررفت منابع

ناگفته پیداست اگر نهال‌ها رشد خوبی نداشته باشند و یا در شرایط بدی پرورش یابند و بمیرند، زمان، تلاش، و سرمایه‌های باغدار از بین خواهد رفت.

بهترین فاصله کاشت درخت پسته

درخت پسته نیاز به آفتاب کاملی دارد. بنابراین، اگر هنگام کاشت درخت پسته فاصله مناسب از سایر درختان را رعایت نکنید، این درختان با انداختن سایه بر یکدیگر سبب کاهش کیفی و کمّی محصول می‌شوند. لازم به ذکر است معمولاً درختان پسته را در فاصله ۶*۶ یا ۶*۷ یا ۷*۷ می‌کارند.

بهترین نهال پسته برای کاشت نهال پسته

 

• نهال پسته اکبری

نهال پسته اکبری جزو بهترین و محبوب‌ترین نوع نهال‌ها در میان باغداران پسته است. ناگفته نماند این نهال حتی در نواحی سردسیر از مقاومت بسیار بالا، و نیز رشد و باردهی خوبی برخوردار است. عمر تجاری نهال با مراقبت و نگهداری مطلوب 70 سال است که در نوع خود بی‌مانند است. بنابراین همیشه تقاضا برای تهیه آن فراوان است. همچنین باید گفت حجم باردهی نهال پسته اکبری بالاست و از هر هکتار آن می‌توان هفت تا هشت تن محصول برداشت کرد.

• نهال کله‌ قوچی

نهال کله قوچی نیز در شمار بهترین ارقام نهال پسته است. محصول آن در بازارهای ایران و جهان محبوب است ولی باید بدانیم بهترین محل کاشت آن کرمان و رفسنجان است. حجم باردهی آن بالا و میزان سوددهی درخت زیاد است. مقاومت و پایداری بالا در برابر بیماری و آفات از دیگر ویژگی‌های مثبت این نوع نهال به شمار می‌رود. با داشتن عمر تجاری 50 تا 60 سال در نوع خود کم‌نظیر است و به‌خوبی پاسخگوی نیاز باغداران می‌باشد.

بهترین نهال پسته برای مناطق سردسیر

کاشت نهال پسته مقاوم در برابر سرما و نیز دارای باردهی مناسب و به‌صرفه در نواحی سردسیر از کمال اهمیت برخوردار است. به‌ویژه اگر در منطقه شما زمستان‌ها بسیار سرد و یخبندان زیر 15- و حتی 25- درجه سانتیگراد است، این نکته ضرورت بیشتری می‌یابد. نهال پسته اکبری بهترین نوع نهال و بسیار مناسب برای پرورش در مناطق سردسیر است، زیرا افزون بر باردهی خوب و سودآور، در برابر سرما و بیماری مقاومت بسیار بالایی دارد.

کاشت نهال پسته بهتر است یا بذر؟

شاید این پرسش شما هم باشد. راستش اگر بذر پسته بکارید باید خود را برای برخی از چالش‌ها مهیا کنید. در آغاز، باید بذر مناسبی تهیه کنید؛ زیرا بذر بی‌کیفیت منجر به تولید نهالی بیمار و ضعیف می‌شود و در نهایت درختی با محصول بسیار کم و از نظر اقتصادی زیان‌ده به‌وجود می‌آورد. از دیگر سو، بذر را باید در گلخانه و یا زمین بکارید، بنابراین باید همگی شرایط را برای رشد گیاه فراهم کنید.

ناگفته نماند حتی با وجود مهیا کردن تمامی شرایط، باز هم تا اندازه‌ای تلفات بذر خواهید داشت. همچنین هنگام رویش و جوانه‌زنی بذر باید خیلی خوب از گیاه مراقبت کنید تا نهال شما به خوبی پرورش پیدا کند. فراموش نکنید برای تولید نهال حتماً باید بذر پسته بکارید و هیچ راه دیگری غیر از این وجود ندارد.

ولی اگر زمان شما برای رشد و جوانه‌زدن پسته محدود است، بهتر است نهال پسته بکارید. کاشت نهال پسته در مقایسه با کاشت بذر پسته مزیت‌های فراوانی دارد. مهم‌ترین این مزیت‌ها شامل موارد زیر می‌شوند:

1. با خرید از فروشگاه‌های معتبر، شما از سلامت نهال و بدون بیماری اطمینان پیدا می‌کنید.
2. تلفات و زیان شما در مقایسه با کاشت بذر به کمترین میزان ممکن می‌رسد.
3. تهیه نهال صرفه‌جویی در زمان شماست. (درخت پسته سنتی و معمولی در 8 سالگی بار می‌دهد ولی نهال هیبریدی در 4 سالگی محصول می‌دهد.)
4. از هزینه‌های نگهداری می‌کاهید.

کاشت نهال پسته در پاییز

هوا در پاییز خنک است. همچنین بارندگی نیز افزایش می‌یابد. این شرایط برای رشد ریشه و ایجاد یک سیستم ریشه‌ای نیرومند پیش از خواب زمستانی کمک زیادی می‌کند. به همین دلیل، گیاه تا فرا رسیدن بهار فرصت دارد بر رشد رویشی خود تمرکز کند و در نتیجه، شانس بقای آن به‌طور چشمگیری افزایش می‌یابد. کاهش نیاز به آبیاری، شوک انتقال کمتر و کاهش بیماری‌ها و آفت‌ها که در هوای پاییزی کمتر فعالند، از جمله مزایای کاشت نهال پسته در این فصل است.

هرچند یادآوری این نکته ضروری است که در اینجا نیز موفقیت شما در کاشت اصولی نهال، به عوامل گوناگونی مانند کیفیت نهال، انتخاب جای مناسب، و مراقبت دقیق وابسته است. به‌این ترتیب با در پیش گرفتن رویکردی آگاهانه و درست، موفقیت شما بیش از پیش تضمین می‌شود و نتیجه مطلوب برایتان حاصل خواهد شد.

کاشت نهال پسته در زمستان

در زمستان کاشت نهال پسته باید حتماً در نیمه دوم تا پایان فصل انجام شود. روند پیوند ریشه با خاک، دست‌کم دو سه ماهی زمان می‌برد. به شکل کلی در مقایسه با کاشت پاییزه، که تلفات نهال کمتر از 5 درصد است، تلفات کاشت نهال در فصل زمستان کمتر از 30 درصد است که به‌خوبی نشانگر برتری کاشت نهال پسته در فصل پاییز است.

مراحل کاشت درخت پسته

شما باید کاشت درخت پسته را مرحله به مرحله و با دقت انجام دهید تا نتیجه مطلوب خود را بدست بیاورید. در نخستین گام باید زمین مناسبی را انتخاب کنید. زمین شما باید از قابلیت خاک خوب، آب مناسب، دمای مناسب، شیب کم، به‌دور از آلودگی و نور خورشید کافی برخوردار باشد. در مرحله بعدی خاک را به‌خوبی آماده کنید. خاک شما باید دارای ویژگی نفوذ بالا، بافت سبک، pH مناسب (بین ۷ تا ۸) و عمق کافی (حداقل ۲ متر) باشد. افزودن کودهای آلی نقش مهمی در تقویت خاک و بهبود رشد نهال دارد.

سپس باید نهال سالم درخت پسته‌ای تهیه کنید که دارای ویژگی‌هایی مانند ریشه قوی و عاری از آفت و بیماری باشد. آنگاه با انتخاب چاله مناسب که به اندازه کافی عمیق و بزرگ باشد، نهال را در آن بگذارید. معمولاً عمق چاله باید 60 تا 80 سانتی‌متر و قطر آن باید نزدیک به 50 تا 70 سانتیمتر باشد. سپس باید عمق کاشت درخت پسته را تنظیم کنید و نقطه اتصال ریشه به ساقه را 5 سانتی‌متر بالاتر از سطح خاک قرار دهید تا سبب آب‌گرفتگی و تباهی ریشه نشود.

عمق کم کاشت درخت پسته نیز به همان اندازه خطرناک است و می‌تواند باعث خشکی و سوختگی ریشه درخت شما شود. پس از کاشت نهال در چاله، مراقبت اولیه و آبیاری از اهمیت بالایی برخوردارند. بستن چوب حمایت، سمپاشی برای ضدعفونی کردن و کنترل علف‌های هرز باغات پسته به همراه پوشاندن خاک کناره‌های نهال با کود طبیعی و کاه از جمله اقدامات مراقبتی اولیه است.

با توجه به شرایط آب و هوایی و نوع خاک برای مرطوب نگه‌داشتن آن باید اقدام کنید. معمولاً بین 20 تا 30 لیتر آب در هفته نخست و 40 تا 50 لیتر در هفته‌های دوم و سوم نیاز است که باید با دقت انجام شود.

انتقال نهال پسته به زمین

پیش از انتقال نهال پسته به زمین، نهال شما باید سالم، بدون زخم و با ریشه قوی باشد. ریشه‌ها نباید خشک شوند و ریشه‌های بلند و شکسته نیز باید هرس شوند. بهترین زمان برای انتقال، دوره خواب نهال است؛ یعنی از اواخر پاییز تا اواخر زمستان (قبل از بیدار شدن جوانه‌ها). هرچند در مناطق سردسیر، معمولاً اواخر زمستان زمان امن‌تری به‌شمار می‌رود.

وقتی خاک نرم روی ریشه‌ها ریختید اجازه دهید تا هواگیری کامل انجام شود. در این مرحله نباید خاک را بیش از حد فشرده کنید. بی‌معطلی پس از کاشت نهال پسته، آبیاری انجام دهید تا خاک به ریشه بچسبد. در نواحی بادخیز بهتر است یک قیم چوبی یا فلزی کنار نهال نصب کنید و آن را شل ببندید تا به ساقه آسیب نرسد. یادآور می‌شویم در سال اول تمرکز شما باید بر رشد و مراقبت از ریشه باشد نه باردهی درخت.

سخن آخر

پسته محصولی است که در سراسر جهان علاقه‌مندان فراوانی دارد و باغداران می‌توانند با تولید محصول باکیفیت سود زیادی به‌دست بیاورند. هرچند باید توجه داشت که موفقیت در پرورش و رشد درخت پسته نیازمند دانش، تجربه و همچنین مراقبت دقیق از گیاه است. در این مطلب کوشیدیم تا نکات کاربردی و روش‌های کاشت درخت پسته و مراقبت‌های بعدی برای رشد بهتر آن را بررسی کنیم و برشماریم. همچنین تفاوت‌های کاشت بذر و نهال را برایتان برشمردیم و توضیح دادیم چرا برای بسیاری از باغداران کاشت نهال پسته به‌صرفه‌تر است. امیدواریم این مقاله مورد توجه شما قرار گرفته باشد.