اگر به‌دنبال تازه‌ترین خبرها، آموزش‌های کاربردی و اطلاعیه‌های مهم حوزه کشاورزی هستید، به کانال آباد | اخبار کشاورزی در بله بپیوندید.
ریزش برگ پسته، ریزبرگی، برگ‌سوزی و جمع‌شدن برگ‌ها پدیده‌های مهمی هستند که باید آنها را در باغ پسته جدی گرفت. هرکدام از این موارد ممکن است دلایل مهم، نشانه‌های اولیه یا نهایی و همچنین نتیجه برخی مشکلات باشند. در میان آنها، ریزش برگ‌ها دلایل متنوع‌تر و نتایج نامطلوب‌تری دارد. به همین دلیل آشنایی با دلایل، علائم و راهکارهای مدیریت و مبارزه با آن ضروری است.
برگ‌ها در تولید غذای گیاه و تنظیم تبخیر و تعادل آب در گیاه نقش دارند. همچنین از آنها به‌عنوان دروازه‌ای برای جذب سریع محلول‌های کودی مانند کود ریز مغذی استفاده می‌شود. بنابراین جلوگیری از ریزش آنها به‌ویژه در درختان پسته، سلامت باغ و کیفیت محصول شما را تضمین خواهد کرد. در ادامه، به برگ ریزی درخت پسته و دلایل و راه‌های پیشگیری یا رفع آن نگاهی جامع ولی کوتاه خواهیم انداخت.
چرا برگ پسته می‌ریزد؟
پسته درختی خزان‌کننده است و ریزش برگ‌های آن، در پایان فصل رشد و میوه‌دهی و هنگام آماده شدن گیاه برای زمستان‌گذرانی کاملاً عادی است. اما گاهی ممکن است در فصل رشد و باروری نیز برگ‌های این درخت ارزشمند دچار ریزش شوند.
برگ‌ریزی درخت پسته هنگامی که جوانه‌ها، گل‌ها و میوه‌ها در حال تشکیل و رشد هستند یا میوه‌ها مراحل سخت‌شدن پوسته استخوانی و وزن‌گیری را پشت سر می‌گذارند، طبیعی نیست. در صورت مشاهده این پدیده در مراحل مختلف رشد و نموی آن باید هرچه زودتر به فکر چاره باشید. دلایل اصلی ریزش برگ درختان پسته را می‌توانیم در موارد زیر خلاصه کنیم:
جدول تشخیص سریع علت ریزش برگ درخت پسته
قبل از هر تصمیمی چند دقیقه به برگ‌های ریخته‌شده نگاه کنید؛ رنگ، محل سوختگی و همراهی یا عدم همراهی آن با تارتنک و شکرک، خودش نیمی از مسیر تشخیص است. جدول زیر برای وقتی طراحی شده که فرصت بازدید کارشناسی فوری وجود ندارد اما بهرحال باید تصمیم‌گیری کرد.
| علت محتمل (آفت، تنش کمبود) | اقدام فوری مورد نیاز | علامت ظاهری برگ |
| شوری خاک یا آب آبیاری، کمبود پتاسیم | آزمایش شوری خاک و آب، شروع مصرف سولفات پتاسیم | زردی و سوختگی حاشیه برگ |
| پسیل پسته | بررسی زیر برگ برای تخم و پوره، سمپاشی هدفمند به‌جای سمپاشی عمومی | ریزش برگ سبز همراه با ترشح شکرک و چسبندگی سطح برگ |
| آبیاری نامنظم یا شوک حرارتی ناگهانی | تنظیم دور آبیاری، پرهیز از آبیاری در گرم‌ترین ساعت روز | ریزش ناگهانی برگ سبز بدون علامت آفت |
| کمبود ازت یا روی | آزمون برگ، تنظیم برنامه کودی برای فصل بعد | ریزش پاییزی زودهنگام، پیش از موعد معمول |
پیش‌بینی ده‌روزه، هشدار سرما و گرما و گجت‌های هوشمندی که جواب سؤال‌های زمین کشاورزی‌ت رو می‌دن، همه یک‌جا.
نکته‌ای که در استفاده از این جدول باید مد نظر داشت، این است که علائم گاهی همزمان با هم دیده می‌شوند؛ برای نمونه درختی که هم تحت تنش شوری است و هم میزبان پسیل شده، رفتار برگش ترکیبی از هر دو ردیف بالا خواهد بود. بنابراین نباید تشخیص را فقط به یک علت محدود کنید.
تنش‌های محیطی
بیشتر شامل سرما یا گرمای شدید، قرار گرفتن درخت در معرض بادهای شدید و همچنین خشکسالی و رطوبت ناکافی و … می‌شود. هر یک از این عوامل سلامت برگ‌ها را به خطر می‌اندازد و باعث جدا شدن زودرس برگ از درخت خواهد شد.
هجوم بیماریها و آفات
بیماریها و عفونت‌های قارچی مانند پوسیدگی فیتوفتورایی (گموز پسته)، لکه‌برگی سپتوریایی (سپتوریا)، پوسیدگی آلترناریایی (بلایت/ سوختگی پسته)، پژمردگی ورتیسیلیومی و … از دلایل کاهش و ریزش برگ پسته هستند. این بیماریها به‌ویژه در شرایط آبیاری بیش از حد، زهکشی ضعیف خاک، رطوبت زیاد هوا و تهویه نامناسب باغ تشدید می‌شوند.
آفات پسته نیز، از انواع درجه یک و مهمی مانند پسیل پسته گرفته تا آفت‌های محلی و درجه دو یا سه مانند شته پسته و کنه پسته ممکن است باعث ریزش برگ شوند. خوشبختانه برگ‌ریزی ناشی از آفات کم‌اهمیت، معمولاً نادر است و در موارد طغیان آفت ممکن است رخ دهد. با این همه، بهتر است پیش از آن و هنگام مشاهده نشانه‌هایی مانند خال یا نقطه‌‍‌های پراکنده روی برگ‌ها، پیچ‌خوردگی برگ، تارهای ظریف روی آن مبارزه با آفت را آغاز کنید.
آبیاری نامنظم یا نامناسب
بسیاری از ما با تأثیر کم‌آبی بر گیاهان آشنایی داریم و می‌دانیم بهم خوردن دور آبیاری، آبیاری گهگاه و نامنظم (به هر دلیلی) و همچنین خشکی طولانی مدت باعث ترد و خشک‌شدن برگ‌های پسته و در نهایت ریزش پیش از موعد آنها می‌شوند. ولی باید توجه داشته باشیم، بیش‌بود آب نیز می‌تواند همین مشکل را پدید آورد. بارندگی یا آبیاری بیش از اندازه باغ پسته در شرایط زهکشی ضعیف، باعث می‌شود برگ‌ها زرد و پژمرده شوند و در نهایت، در فصل و زمان نامناسبی از سال بریزند.
کمبود مواد غذایی
قدرت و ماندگاری برگ‌ها تا حد قابل‌توجهی به تعادل مواد غذایی در گیاه بستگی دارد. حاصلخیزی ضعیف خاک و کوددهی ناکافی باعث کمبود برخی عناصر به‌ویژه نیتروژن و پتاسیم می‌شود که در صورت تشدید، ریزش برگ را به دنبال خواهند داشت.
بررسی تفکیکی علل ریزش برگ بر اساس فصول سال
رفتار درخت پسته در برابر ریزش برگ در هر فصل داستان متفاوتی دارد؛ همان علتی که در تابستان باعث می‌شود برگ‌ها بریزند، در بهار ممکن است بی‌خطر باشد.تفکیک فصلی چیزی است که خیلی از باغداران در تشخیص از آن عبور می‌کنند و مستقیم سراغ سمپاشی می‌روند.
ریزش برگ پسته در فصل بهار و دوران گلدهی
در بهار، درخت همزمان انرژی زیادی صرف گلدهی و رشد برگ جدید می‌کند؛ اگر همین بازه مصادف با سرمای دیرهنگام یا کمبود آب شود، درخت به‌طور طبیعی بخشی از برگ‌های جوان و کم‌مقاوم را رها می‌کند تا انرژی را به بخش‌های حیاتی‌تر برساند. این نوع ریزش معمولاً محدود و موضعی است اما اگر گسترده و سراسری باشد، باید سرمازدگی درختان یا آسیب یخبندان دیرهنگام را جدی بگیرید.
نکته‌ای که کمک می‌کند این دو حالت را از هم جدا کنید، محل ریزش روی درخت است؛ ریزش طبیعی معمولاً در نقاط پراکنده و تصادفی دیده می‌شود، در حالی که سرمازدگی بیشتر شاخه‌های پایین‌تر یا سمت رو به باد را درگیر می‌کند.
ریزش برگ در اوج گرمای تابستان (تیر و مرداد)
تابستان، فصلی است که بیشترین تماس‌ها درباره ریزش برگ پسته گزارش می‌شود؛ دلیلش هم ترکیبی از دو عامل است.
از یک طرف دمای بالا و تعرق شدید، نیاز آبی درخت را چند برابر می‌کند و کوچک‌ترین بی‌نظمی در آبیاری خودش را در ریزش برگ نشان می‌دهد. از طرف دیگر، همین گرما و رطوبت پایین، شرایط خیلی خوبی برای فعالیت پسیل پسته مهیا می‌کند.
به عنوان یک نکته کاربردی بد نیست بدانید که اگر ریزش با چسبندگی و شکرک روی برگ همراه است، آفت مقصر است ولی اگر برگ‌ها بدون هیچ علامت جانبی و صرفاً بعد از چند روز گرمای پیاپی می‌ریزند، احتمال اینکه تنش آبی باشد بیشتر است.
ریزش زودهنگام برگ‌ها پس از برداشت محصول
بعد از برداشت، خیلی از باغداران به‌طور طبیعی توجه کمتری به آبیاری و تغذیه درخت نشان می‌دهند؛ در حالی که درخت پسته درست در همین بازه، برای بازسازی ذخایر غذایی سال بعد به بیشترین حمایت نیاز دارد. کمبود ازت یا روی که در طول فصل انباشته شده، همین‌جا خودش را به‌صورت زردی و ریزش زودهنگام برگ نشان می‌دهد؛ حتی اگر درخت در طول تابستان کاملاً سالم به نظر رسیده باشد.
غفلت از این مرحله فورا نتیجه را مشخص نمی‌کند؛ نتیجه واقعی آن، معمولاً در قالب جوانه‌های ضعیف‌تر و باردهی کمتر در فصل بعد ظاهر می‌شود که در این زمان هم وقتی برای جبران نیست.
عواقب ریزش برگ پسته؛ پیشگیری بهتر است یا درمان؟
در شرایطی مانند کمبود مواد غذایی یا خشکی و دیگر تنش‌ها، معمولاً می‌توان دلیل ریزش برگ‌ها را زود تشخیص داد و جلوی گسترش مشکل را گرفت. اما در موارد دیگر مانند آلودگی باغ به بیماری‌های گموز (انگومک/ شیره سیاه) یا پوسیدگی آرمیلاریایی (پوسیدگی بند کفشی ریشه) و…، درختان پسته در فصل رشد و پیش از خزان، به یکباره یا در زمانی بسیار کوتاه سبز خشک می‌شوند و برگ‌های خود را از دست می‌دهند.
در این شرایط، پسته‌کاران فرصت چندانی برای مبارزه با عامل اصلی این مشکل نخواهند داشت. به همین دلیل بسیار مهم است، وضع سلامت و شیوه مدیریت باغ را به‌طور مداوم و منظم ارزیابی کنید تا حتی اگر امکان پیشگیری از مشکلات وجود ندارد، باغ خود را پیش از شیوع عوارض و ایجاد خسارت‌های جبران‌ناپذیر، با درمان‌های به‌موقع و مناسب نجات دهید.
برنامه کود آبیاری تخصصی و تغذیه‌ای جهت تقویت و تثبیت برگ‌های پسته
برخلاف تصور رایج، رفع ریزش برگ پسته با یک نوبت کوددهی حل نمی‌شود؛ آنچه واقعاً موثر است، هماهنگی زمان‌بندی کود با نیاز واقعی درخت در هر مرحله است. باغدارانی که کوددهی را به یک یا دو نوبت ثابت در سال محدود می‌کنند، معمولاً بدون اینکه بدانند مشکل از کجا شروع شده همان الگوی تکراری ریزش برگ را هر سال دوباره تجربه می‌کنند.
در ابتدای فصل رشد، تمرکز باید روی ازت و روی باشد؛ این دو عنصر مستقیماً در ساخت بافت برگ جدید نقش دارند و کمبودشان همان زردی زودهنگامی است که در جدول بالا اشاره شد. مصرف کودهای حاوی روی به‌صورت محلول‌پاشی برگی، در این مرحله جذب سریع‌تری نسبت به مصرف خاکی دارد.
در اوج تابستان اولویت مصرف باید با پتاسیم باشد؛ این عنصر نقش مستقیم در تنظیم فشار آب داخل سلول‌های برگ دارد و کمبود آن، مقاومت برگ در برابر تنش گرمایی و شوری را به‌شدت پایین می‌آورد. همزمان، دور آبیاری باید طوری تنظیم شود که درخت هرگز در معرض تنش خشکی کامل قرار نگیرد؛ آبیاری‌های عمیق و کم‌تعداد، معمولاً نتیجه بهتری نسبت به آبیاری‌های سطحی و مکرر به همراه دارد.
بعد از برداشت، برنامه تغذیه نباید متوقف شود؛ یک نوبت کوددهی حاوی ازت و پتاسیم متعادل، به درخت کمک می‌کند ذخایر غذایی لازم برای زمستان‌گذرانی و شروع فصل بعد را بازسازی کند. باغدارانی که این مرحله را جدی نمی‌گیرند، معمولاً در بهار سال بعد با درختانی ضعیف‌تر و برگ‌ریزی زودتر از حد معمول مواجه می‌شوند.
چت‌بات هوش مصنوعی
سؤالات کشاورزی‌تان را از هوش مصنوعی آباد بپرسید و پاسخ تخصصی بگیرید.
یک نکته که در بیشتر برنامه‌های کودی نادیده گرفته می‌شود، کیفیت آب آبیاری است. اگر همزمان با اجرای برنامه بالا، آب مصرفی باغ شوری (EC) بالایی داشته باشد، بخشی از عناصر مصرفی قبل از رسیدن به ریشه خنثی یا شلات می‌شوند و نتیجه کار یا قابل مشاهده نیست یا به‌کندی ظاهر می‌شود؛ به همین دلیل، آزمایش دوره‌ای آب آبیاری، درست به‌اندازه آزمایش خاک کشاورزی، بخشی از یک برنامه تغذیه‌ای واقعی محسوب می‌شود؛ دقت داشته باشید که این مورد اجباری است و باید حتما آن را جدی بگیرید.
اگر برای باغ خودتان نمی‌دانید که کدام کمبود واقعاً مسئول ریزش برگ است یا برنامه کودی دقیق چه ترتیبی باید داشته باشد، تیم مشاوره کشاورزی آباد می‌تواند بر اساس آزمون خاک و برگ باغ شما برنامه‌ای اختصاصی تنظیم کند؛ همچنین، اپلیکیشن هواشناسی کشاورزی آباد به شما کمک می‌کند دور آبیاری را با پیش‌بینی (پیش از آنکه تنش گرمایی خودش را در ریزش برگ نشان بدهد) با دمای هوا هماهنگ نگه دارید .
سخن پایانی
خزان پسته کاملاً طبیعی است و در پاییز و زمستان به‌طور عادی رخ می‌دهد. ولی ریزش برگ‌های آن پیش از خواب درخت و در فصل رشد یا هنگام محصول‌دهی، نشان‌دهنده مشکلاتی است که باید جدی گرفته شود. برگ‌ریزی پسته در بهار و تابستان و فصل فعالیت گیاه، به دلیل مشکلاتی مانند حمله آفات و بیماریها، مدیریت نادرست و ناکارآمد باغ به‌ویژه در زمینه آبیاری، تغذیه و مبارزه با تنش‌ها و همچنین تغییرات شرایط محیطی رخ می‌دهد.
بنابراین، مدیریت باغ و درختان از نظر تغذیه و آبیاری، زمان‌بندی‌های درست، مقاوم‌سازی گیاهان در برابر بیماریها و آفات و همچنین تقویت آنها برای مقاومت در شرایط تنش، مهمترین کارهایی است که می‌توانید در راستای پیشگیری یا رفع این مشکل انجام دهید.
منابع:
درخت پسته من الان برگهایش خم شدن چروک ِهمون گل هاش خوشک شدن
سلام میلاد جان
به نظر می‌رسد که درخت پسته شما به شته چین‌دار مبتلا شده است. این آفت می‌تواند باعث خم شدن و چروک شدن برگ‌ها و همچنین خشک شدن گل‌ها شود. برای کنترل این مشکل، می‌توانید مراحل زیر را دنبال کنید:
بررسی دقیق: برگ‌ها و شاخه‌های درخت را به دقت بررسی کنید تا وجود شته‌ها را تأیید کنید. شته‌ها معمولاً در زیر برگ‌ها و در قسمت‌های جدیدتر درخت زندگی می‌کنند.
استفاده از سموم: اگر شته‌ها را مشاهده کردید، می‌توانید از سموم سیستمیک مانند کنفیدور یا دیازینون استفاده کنید. این سموم به داخل گیاه جذب می‌شوند و به کنترل شته‌ها کمک می‌کنند.
روش‌های طبیعی: اگر تمایل دارید از روش‌های طبیعی استفاده کنید، می‌توانید از روغن ولک یا محلول‌های صابونی استفاده کنید که به کنترل آفات کمک می‌کنند.
آبیاری و تغذیه: اطمینان حاصل کنید که درخت به اندازه کافی آبیاری و تغذیه می‌شود. کمبود آب و مواد مغذی می‌تواند به ضعف درخت و افزایش آسیب‌پذیری آن در برابر آفات منجر شود.